મહાન કવી કાલિદાસ ની જીવની, જાણો કાલિદાસ ના જીવન થી જોડાયેલ ખાસ વાતો

  • Story

ભારત ના સિવાય દુનિયા ભર માં પણ ઘણા પ્રસિદ્ધ હતા કવી કાલિદાસ
મહાન કવી કાલિદાસ ની જીવની : કાલિદાસ એક મહાન કવી છે જેમને ઘણી અદ્ધુત કવિતાઓ અને નાટક લખી રાખ્યા છે. મહાન કવી કાલિદાસદ્વારા લખેલ રચનાઓ ભારત ના સિવાય દુનિયાભર માં પણ ઘણી પ્રસિદ્ધ છે. કાલિદાસ, રાજા વિક્રમાદિત્ય ના 9 રત્નો માંથી એક રતન પણ હતા અને તેમને વિક્રમાદિત્ય ના દરબાર ના મુખ્ય કવી નું પદ મળ્યું હતું. કાલિદાસ એ પોતાના જીવન માં ઘણી બધી કવિતાઓ અને નાટકો લખી રાખ્યા છે. તેમના દ્વારા લખેલ વધારે કરીને નાટક અને કવિતાઓ મુખ્ય રૂપ થી વેદો, મહાભારત અને પુરાણો પર આધારિત થતી હતી. કાલિદાસ ના જીવન ના વિશે વધારે જાણકારી હાજર નથી, પરંતુ એવું કહેવામાં આવે છે કે તેમને પોતાના નાટકો અને રચનાઓ ને ચોથી-પાંચમી શતાબ્દી ઈ. પુ ના દરમીયાન લખ્યું હતું. આવો જાણીએ મહાન કવી કાલિદાસ ની જીવની-

મહાન કવી કાલિદાસ ની જીવની (Kalidas Biography in Hindi)

પૂરું નામ-કાલિદાસ

જન્મતારીખ- પહેલી થી ત્રીજી શતાબ્દી ઈસા પૂર્વ ની વચ્ચે

પત્ની નું નામ- રાજકુમારી વિદ્યોત્તમા

વ્યવસાય- સંસ્કૃત કવી, નાટકકાર અને વિક્રમાદિત્ય ના દરબાર ના નવરત્નો માં એક હતા

ઉપાધી- મહાકવી

નાટક અને રચનાઓ- અભિજ્ઞાન શાકુન્તલમ, વિક્રમોવશીર્યમ માલવિકાગ્નીમિત્રમ, ઉત્તર કાલામૃતમ, શ્રુતબોધ્મ, શ્રુંગાર તિલકમ, શ્રુંગાર રસાશતમ, સેતુકાવ્યમ, કર્પૂરમંજરી, પુષ્પબાણ વિલાસમ, શ્યામા દંડકમ, જ્યોતિર્વિધાભરણમ વગેરે.

કાલિદાસ નો જન્મ અને પરિવાર ના વિશે જાણકારી

મહાન કવી કાલિદાસ નો જન્મ ક્યારે થયો હતો અને ભારત ના કયા ભાગ માં થયો હતો તેના વિશે સટીક જાણકારી ઉપલબ્ધ નથી, પરંતુ એવું કહેવામાં આવે છે કે આપણા દેશ ના આ મહાન કવી નો જન્મ પ્રથમ થી ત્રીજી શતાબ્દી ઇસ પૂર્વ ના દરમિયાન થયો હતો. જયારે તેમના જન્મ સ્થાન ને ઘણા વિદ્વાન એ ઉજ્જૈન માને છે તો ઘણા વિદ્વાનો નું કહેવું છે કે તેમનો જન્મ સ્થાન ઉત્તરાખંડ છે.

મહાન કવી કાલિદાસ ના માતા પિતા કોણ હતા અને તેમનું શું નામ હતું તેની જાણકારી પણ ઉલબ્ધ નથી. તેમની પત્ની નું નામ વિધ્યોત્તમાં જણાવવામાં આવે છે અને કહેવામાં આવે છે કે કાલિદાસ ની પત્ની એક રાજકુમારી હતી. જયારે કાલિદાસ ના લગ્ન વિધ્યોત્તામાં થી થયા હતા તો વિધ્યોતમાં ને આ વાત નું જ્ઞાન નહોતું કે કાલિદાસ અભણ છે. પરંતુ એક દિવસ જયારે વિધ્યોત્તમાં ને કાલિદાસ ના અભણ હોવાના વિશે ખબર પડી તો તેમને કાલિદાસ ને ઘર થી નીકાળી દીધા અને કાલિદાસ ને વિદ્વાન બનવા પર જ ઘરે પાછું આવવાનું કહ્યું. જેના પછી કાલિદાસ એ વિદ્યા મેળવી અને આ એક મહાન કવી અને નાટકકાર બની ગયા.

કવી કાલિદાસ દ્વારા લખેલ પ્રસિદ્ધ રચનાઓ

મહાન કવી કાલિદાસ એ ઘણી બધી રચનાઓ લખી છે પરંતુ તેમની જે સૌથી પ્રસિદ્ધ રચનાઓ છે તે છે મહાકાવ્ય –રઘુવંશ અને કુમારસંભવ, ખંડકાવ્ય- મેઘદૂત અને ઋતુસંહાર, નાટક અભિજ્ઞાન શાકુંતલમ, માલવિકાગ્નીમિત્ર અને વિક્રમોર્વશીય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જે પ્રથમ નાટક કાલિદાસ એ લખ્યું હતું તે માલવિકાગ્નીમિત્રમ હતું. માલવિકાગ્નીમિત્રમ મહાન કવી કાલિદાસ એ એક રાજા અગ્નીમીત્ર ની કહાની લખી છે અને આ કહાની ના મુજબ રાજા ને પોતાની નોકરાણી માલવિકા થી પ્રેમ થઇ જાય છે અને જયારે આ વાત રાણી ને ખબર પડે છે, તો તે માલવિકા ને જેલ માં બંધ કરાવી દે છે. પરંતુ કિસ્મત ને કંઈક બીજુ જ મંજુર હોય છે અને અંત માં માલવિકા અને રાજા અગ્નીમીત્ર ના પ્રેમ ને દુનિયા અપનાવી લે છે.

મહાન કવી કાલિદાસ દ્વારા જે બીજું નાટક લખ્યું છે તેનું નામ અભિજ્ઞાન શાકુંતલમ છે. અભિજ્ઞાન શાકુંતલમ એક પ્રેમ કહાની પર આધારિત નાટક છે અને આ નાટક માં કાલિદાસ એ રાજા દુષ્યંત અને શકુંતલા નામ ની એક છોકરી ની પ્રેમ કહાની નું વર્ણન કર્યું છે. કાલિદાસ દ્વારા લેખલ બધી રચનાઓ માંથી આ નાટક સૌથી પ્રસિદ્ધ છે અને આ નાટક નો અનુવાદ અંગ્રેજી અને જર્મન ભાષા માં પણ કરવામાં આવે છે. કાલિદાસ એ પોતાના જીવન નું જે અંતિમ નાટક લખ્યું હતું તે વિક્રમોર્વશીયમ હતું. આ નાટક રાજા પૂરુંરવા અને અપ્સરા ઉર્વશી પર આધારિત હતું.

મહાન કવી કાલિદાસ ના દ્વારા લખેલ અન્ય રચનાઓ ના નામ

શ્યામા દંડકમ

જ્યોતિર્વીધ્યાભરણમ

શ્રુતબોધમ

શ્રુંગાર તિલકમ

કર્પૂરમંજરી

પુષ્પબાણ વિલાસમ

શ્રુંગાર રસાશતમ

સેતુકાવ્યમ

કવી કાલિદાસ થી જોડાયેલ અન્ય જાણકારી

મહાન કવી કાલિદાસ દ્વારા લખેલ ખંડકાવ્ય મેઘદૂત ઘણું પ્રસિદ્ધ છે જે એક ખંડકાવ્ય છે. મેઘદૂત માં કાલિદાસ એક પતિ અને પત્ની ના પ્રેમ નું વર્ણન કર્યું છે.

એવું કહેવામાં આવે છે કે કાલિદાસ એ પોતાના જીવન માં કુલ 40 રચનાઓ લખી છે, જેમાં થી તેમની સાત રચનાઓ ઘણી પ્રસિદ્ધ રહી છે.

કાલિદાસ ના નામ પર કાલિદાસ સમ્માન મધ્ય પ્રદેશ સરકાર દ્વારા પ્રતિ વર્ષ આપવામાં આવે છે. આ સમ્માન પ્રતિષ્ઠિત કલા સમ્માનો માંથી એક છે. આ પુરસ્કાર પહેલી વખત 1980 માં આપવામાં આવ્યું હતું. આ સમ્માન ને શાસ્ત્રીય સંગીત, શાસ્ત્રીય નૃત્ય, રંગમંચ અને કલા ના ક્ષેત્ર થી જોડાયેલ લોકો ને આપવામાં આવે છે.

Story Author: Team Anokho Gujju

દોસ્તો, આર્ટિકલ ગમ્યો ને? બસ એવું જ કઈંક નવું જાણવાં માટે અમને સપોર્ટ કરતા રહો અને આર્ટિકલ વધુમાં વધુ share કરો.

Tags: